Η αλήθεια των ματιών μου

Κείμενό μου που δημοσιεύτηκε στο website http://www.hitandrun.gr
Δημοσίευση από: Hit&Run σε HIT&RUN ΘΕΜΑΤΑΡΕΠΟΡΤΑΖ 24/07/20140 238 Προβολές
http://www.hitandrun.gr/alithia-ton-mation-mou/
Ένα βιαστικό άνοιγμα στα mails μου την ώρα του διαλείμματος και όλα τα σημαντικά της ημέρας στο σχολείο και το σπίτι ξαφνικά πήγαν περίπατο…

Η ActionAid ζητά 5 εκπαιδευτικούς για να ταξιδέψουν στη Ρουάντα, να καταγράψουν συνθήκες, πληροφορίες και καταστάσεις σχετικές με την εκπαίδευση, με στόχο τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού, για αξιοποίηση στα Ελληνικά σχολεία.

Σαν έτοιμη από καιρό και με τρελό φτερούγισμα στην καρδιά ετοίμασα το φάκελο που ζητούσε το μήνυμα μέσα σε 1-2 ώρες και το έστειλα υποβάλλοντας την αίτηση και τα σέβη μου. Η περίπτωσή μου ήταν μάλλον σικέ, αφού πριν πατήσω το send είχα ήδη περάσει το Λυβικό πέλαγος και «πατούσα» αφρικανικό έδαφος… Από αυτές τις περιπτώσεις που είσαι σίγουρος ότι το σύμπαν έχει όντως συνωμοτήσει, το timing είναι ιδανικό και η τελική απάντηση της οργάνωσης μάλλον τυπική εκκρεμότητα… Το μόνο που σε τρομάζει είναι μην σου έρθει στο τέλος η υπερβολική σιγουριά στα μούτρα με ένα «σας ευχαριστούμε για την αίτηση αλλά…»

Οι μήνες προετοιμασίας που ακολούθησαν, καταπληκτικά συντονισμένοι από το άξιο εκπαιδευτικό τμήμα της ActionAid, μας έφερε κοντά σαν ομάδα, μας έβαλε να διαβάσουμε, να σκεφτούμε, να προγραμματίσουμε, να δημιουργήσουμε και φυσικά να συνεργαστούμε. Τόσο που τελευταίες μέρες πριν το ταξίδι οι ώρες και τα λεπτά σέρνονταν βασανιστικά.

Οι ατελείωτες ώρες στα αεροδρόμια από την άλλη κύλησαν νερό και η αγωνία και ο ενθουσιασμός μας διασταυρώθηκαν με τα χαμόγελα των ντόπιων που μας καλωσόριζαν σε κάθε ευκαιρία.

NassiaCholeva
    Πρώτες εικόνες

Μια καταπράσινη χώρα, με μπανανιές, δεντράκια κασάβας και άλλη βλάστηση, αλλά πιο αραιή από τη δασική εικόνα που έχουμε στο μυαλό μας εδώ. Στην     πρωτεύουσα κτήρια μεγάλα και μικρά, λεωφόροι, αυτοκίνητα και μηχανάκια ταξί όπου ο πελάτης φοράει κράνος ασορτί με του οδηγού και γιλέκο που      φωσφορίζει. Όλα καθαρά, σκουπίδι δε βλέπεις ούτε με το κιάλι, σε μια χώρα που η πλαστική σακούλα απαγορεύεται και ένα σαββατοκύριακο το μήνα όλοι,    από τον πιο απλό πολίτη μέχρι τον πρωθυπουργό καθαρίζουν το τετράγωνο γύρω από το σπίτι τους στα πλαίσια της κοινωνικής τους ευθύνης. Κι οι άνθρωποι  ορδές να περπατάνε στις παρυφές των δρόμων για να πάνε οπουδήποτε: περιποιημένοι ανεξαρτήτως οικονομικού στάτους, κουβαλώντας τα πάντα στο  κεφάλι τους, οι μητέρες με τα μωρά τους δεμένα με αυτοσχέδιους μάρσιπους στην πλάτη τους.

NassiaCholevaΣτη συνάντηση μας με τα κεντρικά γραφεία της ActionAid International Rwanda μας παρουσιάστηκαν οι στόχοι των προγραμμάτων, η μεθοδολογία, οι αρχές που εμπνέουν την κάθε δράση τους. Και οι συμμαχίες τους. Και στα ελληνικά αυτιά μας ακούστηκε πολύ πρωτόγνωρο, έως και ύποπτο το να συνεργάζεται τόσο στενά μια ΜΚΟ με την κυβέρνηση και να υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Τι να σου κάνει μεγαλύτερη εντύπωση; Το ότι συμβαίνει ή το ότι μας κάνει εντύπωση που συμβαίνει;;

Η επίσκεψή μας στο πρώτο σχολείο μας κόλλησε στον τοίχο. Πριν μπούμε καν μας συνεπήραν οι ήχοι του τραγουδιού και ο χορός μιας τάξης που μας υποδεχόταν – η καλοσύνη, η χαρά, η παιδική αφέλεια και η μικρή οργανωμένη δράση που προοριζόταν για εμάς. Στις πολύ δυνατές στιγμές.

MuguliPrimarySchool_ChrisoulaStamatoukou

Στερεότυπα;

Ναι, είδα παιδιά ξυπόλυτα να σηκώνονται στον πίνακα για να λύσουν την άσκηση.
Όχι, δεν είδα παιδιά να πεθαίνουν μπροστά μου από την ασιτία.

Ναι, κυκλοφόρησα σε δρόμους με ανθρώπους μεσήλικες και αναρωτήθηκα αν πριν 20 χρόνια έχασαν άνθρωπο μπροστά τους από ματσέτα ή αν ήταν από εκείνους που σήκωσαν το χέρι για να πάρουν ανθρώπινη ζωή.
Όχι, δεν ήρθα αντιμέτωπη με καχύποπτους ανθρώπους που κοιτάνε γύρω τους και ψάχνουν για εχθρούς. Ήρθα αντιμέτωπη με ανθρώπους με μια αδιανόητη δίψα να τα αφήσουν όλα πίσω τους και να βρουν φίλους και συμπαραστάτες στον αγώνα τους.

Ναι, είδα Χούτου και Τούτσι.
Όχι, δε μπόρεσα να τους ξεχωρίσω. Έβλεπα μόνο ανθρώπους. Και πώς να μπορώ να τους ξεχωρήσω άραγε; Ντράπηκα μόνο, που κατάπινα κι εγώ μέχρι τότε αμάσητη μια οργανωμένη προπαγάνδα, ότι τάχα μου αποτελούν διαφορετικές φυλές. Κι εδώ η δύση έχει βάλει βαθιά το χεράκι της, πρόστυχα όπως σε τόσες περιπτώσεις στην ιστορία.

Ναι, μπήκα σε πολυπληθείς τάξεις με υποτυπώδεις υλικοτεχνικές υποδομές, πενιχρά έπιπλα, ανύπαρκτα εποπτικά μέσα, τις περισσότερες φορές χωρίς ρεύμα, και μέσα σε όλα αυτά να πρέπει να διδαχθούν μαθήματα φυσικής, τεχνολογίας, υπολογιστών!CabereHighSchool_CKaterinaVigou
Όχι, δεν είδα 100 άτομα ανά τμήμα, όπως ήταν στα χρόνια της μητέρας μου, ούτε δασκάλους που σέρνονταν από την κακουχία. Καταγράφουν πως τα 45 δολάρια το μήνα για μισθό αποτελούν μέγιστο αντικίνητρο για τη δουλειά τους, κυρίως σε περιπτώσεις που χρειάζεται να περπατήσουν 2 ώρες για να φτάσουν στο σχολείο και να δουλέψουν σε δύο βάρδιες (οι μαθητές είναι αμέτρητοι!) για να ξαναπερπατήσουν άλλο τόσο για το σπίτι τους.

Ναι, είδα μαθήματα να γίνονται με κύριο όχημα την παπαγαλία, αφού η γλώσσα εργασίας έχει οριστεί εδώ και 3-4 χρόνια η αγγλική (!), την οποία δε μιλούν φυσικά οι μαθητές αλλά ούτε οι διδάσκοντες (οι οποίοι διδάχτηκαν κάποτε ως μαθητές στα γαλλικά!).
Είδα όμως και σαφείς προσπάθειες για πολλαπλή προσέγγιση του αντικειμένου, με ομαδοσυνεργατική, με συνεχείς ερωταπαντήσεις και άλλες τεχνικές που στους εκπαιδευτικούς κύκλους πίνουμε νερό στο όνομά τους. Υποτυπώδεις, ναι. Αλλά τις είδα. Και στις επίμονες ερωτήσεις μας αν θεωρούν ότι μπορεί να απειληθεί η εθνική γλώσσα, τα κινυαρουάντα, από την τόσο διευρυμένη χρήση των αγγλικών, υπήρξαν από παντού επίμονες απαντήσεις όλων, ΟΛΩΝ, πως αυτό δεν πρόκειται να συμβεί – τα κινυαρουάντα είναι η γλώσσα τους, και τα αγγλικά είναι η γλώσσα που θα τους επιτρέψει να οδηγηθούν στην εξωστρέφεια και την ανάπτυξη ως χώρα. Τα καχύποπτα ελληνικά αυτιά μου, πύλες του ελληναράδικου εγκεφάλου μου που έχει μάθει να φοβάται για εχθρούς του πολιτισμού μου από παντού, επέτρεψαν σε αυτούς τους ήχους να εισβάλουν μέσα μου και να κάψουν εγκεφαλικά κύτταρα…

Ναι, είδα παιδιά από οικογένειες σε ακραία φτώχεια, να πηγαίνουν νηστικά στο σχολείο και να μη μπορούν να μαζέψουν το κεφάλι τους. Όχι, δεν τους είδα να τα παρατάνε. Ούτε τους μικρούς, ούτε τους μεγάλους. Τα ποσοστά αποχής από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση έχουν πέσει κάτω από το 10%. Και το παλεύουν σα χώρα, που έχει βάλει την εκπαίδευση σαν πρώτη προτεραιότητα.
Ναι, είδα βλέμματα γεμάτα απορία να κοιτάνε το τζιπ που πέρναγε μπροστά από το σπίτι τους και να σηκώνει σκόνη, τίγκα στους λευκούς (αματσούνγκο). Ή μήπως να πω, τους Ούνους, που τους βρώμιζαν με όλη αυτή τη σκόνη;
Όχι, η απορία δεν έμενε στιγμή στα μάτια τους, όταν σήκωνες το χέρι και το βλέμμα για να τους χαιρετίσεις. Κατάλευκα πλατιά χαμόγελα σου απαντούσαν και το χέρι σηκωνόταν, ακόμα κι αν η κίνηση αυτή απειλούσε την ισορροπία των κλαδιών, κουβάδων ή άλλων αντικειμένων που στηρίζονταν στο κεφάλι!

MuguliPrimarySch-620x330   Ναι, πήγα σε μια χώρα που έχει τεράστια ποσοστά φορέων ή ασθενών του έητζ – κληρονομιά πράξεων πολέμου/γενοκτονίας προ εικοσαετίας.
Όχι, στιγμή δεν μου πέρασε αυτό από το μυαλό όσες μέρες ήμουν εκεί, αγκάλιαζα ανθρώπινες καρδιές, μοιραζόμουν φαγητό, εργαζόμουν στο χωράφι    μαζί με αυτούς τους αξιαγάπητους ανθρώπους που μας άνοιξαν το σπίτι τους και μας φρόντισαν για 3 μέρες στο Muko.

Ναι, ταξίδεψα με μια οργάνωση που όπως οι περισσότεροι, έχει φάει λάσπη για την οικονομική της διαχείριση ως ΜΚΟ. Ναι, άκουσα από Έλληνα  συνταξιδιώτη στο αεροπλάνο της Ethiopian airlines που ταξίδευε για Ελλάδα από Κονγκό (τυπική, στερεοτυπική φιγούρα καλοβαλμένου,  κουστουμαρισμένου λευκού μεσήλικα με χαρτοφύλακα που δεν καταδέχεται να ταξιδέψει σε κάτι λιγότερο από business class και που για τις 6 ώρες  παραμονής στο Κάιρο είχε – εννοείται! – κλείσει ξενοδοχείο) να μας λέει με σιγουριά πως είμαστε από εκείνους που τρώνε χρήματα από το δημόσιο.
Ε, λοιπόν όχι. Όποιος έχει απορίες μπορεί να στείλει μήνυμα με τα ερωτήματά του και να λάβει πλήρη στοιχεία για κάθε δράση. Άσε που είναι ήδη αναρτημένα στη σελίδα της ActionAid, η οποία έχει βραβευτεί επανειλημμένως για τη διαφάνειά της. Αλλά ακόμα κι αυτά να μην είχα δει, είδα το έργο της επί τόπου.20140716-190050-68450047.jpg

Ναι, είδα σχολεία που υποστηρίζονται και σχολεία που δεν υποστηρίζονται από φορείς, και κατάλαβα αμέσως τη διαφορά που κάνει η υποστήριξη. Σχολεία που η δημιουργία ενός λαχανόκηπου (που φροντίζουν οι γονείς) ή ενός μικρού στάβλου με αγελάδες και κότες μπορεί να αντιμετωπίσει σε μεγάλο βαθμό τον υποστιτισμό των ευάλωτων παιδιών και να τα ενθαρρύνουν να έρθουν στο σχολείο.
Όχι, δεν είδα την κακώς εννοούμενη φιλανθρωπία όπως τη βλέπαμε δεκαετίες πίσω (ο καλός λευκός να δίνει μια χούφτα νομίσματα σε όποιο χέρι του απλωθεί). Είδα σαφή, οργανωμένη προσπάθεια να διερευνηθούν οι πραγματικές ανάγκες μιας κοινότητας, και ΜΑΖΙ με την κοινότητα αυτή να στήνονται αναπτυξιακά έργα, βιώσιμα, που θα λύνουν τα προβλήματα μακροπρόθεσμα με τις δυνάμεις της ίδιας της κοινότητας.

Ναι, είδα κόσμο που δεν έχει λύσει ακόμα βασικά προβλήματα, συνδεδεμένα με καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σπίτια χωρίς ρεύμα, νερό, τουαλέτα, φαγητό.
Όχι, δεν είδα την εξαθλίωση που φέρνει η παραίτηση. Γυναίκες δημιουργούν συνεταιρισμούς με παραδοσιακά τεχνουργήματα ή κτηνοτροφικά και αγροτικά προϊόντα και συνεισφέρουν οικονομικά στο σπίτι ενώ διεκδικούν ανώτερο status στην οικογένειά τους, τις σχέσεις τους, την κοινωνία. Μαθητές που ονειρεύονται το μέλλον τους με σπουδές ανώτερες, στον τομέα που αγαπάει ο καθένας. Οι περισσότεροι εξέφρασαν την επιθυμία να γυρίσουν εκ των υστέρων στο Mouko για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. Άνθρωποι με μόρφωση και κατάρτιση επιστρέφουν στο χωριό, αυτό το χωρίς προοπτικές, με όραμα να δημιουργήσουν μικρές επιχειρήσεις τοπικών προϊόντων (μπύρα από ντοματόδεντρο και μπανάνα), να δώσουν ώθηση στο εμπόριο και να δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης για συνανθρώπους τους.

ChrisoulaS

Ναι, είδα την ανέχεια, τη φτώχεια, την έλλειψη βασικών υποδομών, εργαλείων που θα έλυναν τα χέρια και θα επιτάχυναν την παραγωγή, διεξόδων απασχόλησης.
Όχι, δεν είδα ούτε ένα σκουπίδι να δημιουργείται από αυτήν την κατάσταση. Και τι φάλτσο, τα μόνα σκουπίδια, που ήταν και κάμποσα, δημιουργούνταν από εμάς, τους δυτικούς, τους πολιτισμένους, που όταν τους ρωτάμε, μας λένε πως στα μάτια τους φαντάζουμε ανώτεροι και εξυπνότεροι…

 

Τι να πω… Μια χώρα, μια προσπάθεια, μια ενότητα, ένα ατελείωτο work in progress…

Μπήκαμε στο αεροπλάνο της επιστροφής με το ένα κομμάτι της καρδιάς μας αφημένο πίσω, στο χαμηλό τραπεζάκι του σπιτιού στο Mouko… Ενέχυρο. Για να αισθανόμαστε ότι μπορούμε το ζητήσουμε πίσω σύντομα, σε επόμενο ταξίδι μας εκεί.
Η δικιά μας work in progress

Η ομάδα αυτή τη στιγμή μαζεύει το κεφάλι της, με σκοπό όλη αυτήν την εμπειρία να τη φτιάξει εκπαιδευτικό υλικό.
Το όλο ταξίδι ήταν μέρος του τριετούς ευρωπαϊκού προγράμματος EuropeAid, με τίτλο Send my Friend to School. Στόχος του να συμβάλει στην κινητοποίηση όλων των εμπλεκομένων στην εκπαίδευση, ώστε να επιτευχθεί ο Δεύτερος Αναπτυξιακός Στόχος της Χιλιετίας (MDG2), σχετικά με την εδραίωση της καθολικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Αποδέκτες αυτού του έργου θα είναι 30.000 εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα, τη Ρουμανία, την Ισπανία και την Αγγλία. Υπολογίζεται ότι 1.000.000 παιδιά και νέοι θα αποκτήσουν πρόσβαση σε εκπαιδευτικό υλικό που θα δημιουργηθεί σε Ελλάδα, Νιγηρία, Ρουμανία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο, για την εκπαίδευση σχετικά με τον Δεύτερο Αναπτυξιακό Στόχο. Επιπλέον θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε δημιουργικές δράσεις, οι οποίες θα προωθούν το δικαίωμα για καθολική πρόσβαση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

Ως περήφανο μέλος της ελληνικής αποστολής και της συγγραφικής ομάδας του ελληνικού υλικού, νοιώθω μέρα με τη μέρα το βάρος της ευθύνης να με κατακλύζει. Όχι για μένα, ούτε για τη φουκαριάρα τη μάνα μου. Για τα μάτια τα γεμάτα φλόγα, των ανθρώπων εκείνων που διακριτικά και γεμάτα αξιοπρέπεια, μας ζήτησαν να κάνουμε το ελάχιστο χρέος μας – ως δυτικοί, δυνάστες, λευκοί, εκπαιδευτικοί, άνθρωποι.

Για περισσότερα γύρω από το ταξίδι, την εμπειρία, το από δω και πέρα:

https://dramateacherinrwanda.wordpress.com

http://education.actionaid.gr

http://cs-teacher-in-rwanda.blogspot.com/

http://art-teacher-in-rwanda.blogspot.com/

 

 

Νάσια Χολέβα

Αθήνα, 22 Ιουλίου, 2014

 

ww.hitandrun.gr/alithia-ton-mation-mou/

Advertisements

One thought on “Η αλήθεια των ματιών μου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s